تشریح آخرین وضعیت توسعه سكوی هوش مصنوعی وزارت صمت

پیشرفت۷۰ درصدی پروژه ۱۵ میلیاردی هوشمندسازی وزارت صمت

به گزارش سئو سی، سکوی هوش مصنوعی وزارت صمت که با اجرای دانشگاه صنعتی اصفهان و حمایت معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری درحال توسعه است، بعد از عبور از مرحله MVP وارد فاز اجرائی شده و بخش قوانین و آئین نامه های آن به شکل آزمایشی در دفتر حقوقی وزارت صمت مورد استفاده قرار گرفته است؛ پروژه ای 15 میلیارد تومانی که به قول مدیر آن، با وجود پیشرفت 70 درصدی، همچنان با چالش جدی دسترسی به داده های حقیقی و بزرگ مواجه می باشد.

به گزارش سئو سی به نقل از ایسنا، دانشگاه صنعتی اصفهان با مأموریتی از طرف معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، توسعه پروژه «دستیار هوشمند وزارت صنعت، معدن و تجارت» را بر عهده گرفته است؛ پروژه ای که بگفته مدیر آن، در قسمت قوانین و بخشنامه های وزارت صمت بصورت آزمایشی به بهره برداری رسیده و هم اینک در دفتر حقوقی این وزارت خانه مورد استفاده قرار می گیرد.
سکوی هوش مصنوعی وزارت صمت با محوریت حوزه هایی مانند تحلیل قوانین، هوش تجاری، داشبوردهای مدیریتی و تعامل زبانی با داده ها طراحی شده و تلاش دارد کاربرد عملی هوش مصنوعی را در سطوح مدیریتی و تصمیم سازی این وزارت خانه پیاده سازی کند.
با این وجود، توسعه این سکو در شرایطی دنبال می شود که دسترسی به داده های حقیقی و یکپارچه، همچنان یکی از چالش های اصلی پروژه های هوش مصنوعی در نهادهای اجرایی محسوب می شود؛ موضوعی که علیرضا بصیری، مدیر پروژه سکوی هوش مصنوعی وزارت صمت، با وجود اعلام پیشرفت حدود ۷۰ درصدی پروژه، آنرا مانعی جدی برای رسیدن به بلوغ کامل سامانه می داند.
علیرضا بصیری، مدیر پروژه هوشمند وزارت صنعت، معدن و تجارت علیرغم آنکه پیشرفت این پروژه را ۷۰ درصد عنوان می کند ولی چالش های دسترسی به داده های حقیقی را چالش های ساده ای برای چنین پروژه هایی نمی داند و بیان می کند که هم اکنون گلوگاه اصلی آنها، دسترسی به داده است؛ چونکه داده هایی که از طرف وزارت صمت در اختیار این تیم قرار گرفته، محدود بوده و برای رسیدن به بلوغ کامل سامانه، نیاز است با داده های حقیقی، بزرگتر و پیچیده تر کار نماییم.

حضور ۲۰ دانش آموخته دانشگاهی برای توسعه هوش مصنوعی در وزارت صمت

بصیری، با اشاره به ایجاد پروژه «دستیار هوشمند وزارت صمت» اظهار داشت: این پروژه از طرف دانشگاه صنعتی اصفهان درحال اجراست و از حدود آذرماه ۱۴۰۳ به ما از طرف معاونت علمی اطلاع رسانی شد که دانشگاه هایی که ظرفیت لازم را دارند، برای وزارت خانه ها پروپوزال ارسال نمایند. این مساله به معاونت پژوهشی دانشگاه صنعتی اصفهان اعلام گردید و بعد از آن، بنده بهمراه ۶نفر دیگر از اعضای هیأت علمی دانشکده برق و کامپیوتر دانشگاه، همچون دکتر حکیم، رییس مرکز هوش مصنوعی دانشگاه صنعتی اصفهان، مبادرت به آماده سازی پروپوزال کردیم.
وی با اعلان اینکه پروپوزال ارسال ما طی چند مرحله داوری که توسط معاونت علمی انجام شد، مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت پروژه وزارت صمت به دانشگاه صنعتی اصفهان اختصاص داده شد و از اسفندماه ۱۴۰۳ بصورت جدی توسعه این سامانه را شروع کردیم.
بصیری با تأکید بر این که هم اکنون حدود ۲۰ نفر بطور مستقیم روی این پروژه فعالیت می نمایند، افزود: البته در آغاز کار، از طرف معاونت علمی زمان برد تا نقشه راه پروژه بصورت شفاف مشخص شود و معلوم شود که چه اتفاقاتی باید در پروژه رخ دهد، اما دیدگاه کلی که از طرف معاونت علمی به ما منتقل شد این بود که پروژه دارای سه تا چهار فاز مشخص دارد که مرحله اول آن به تنقیح و بازیابی قوانین حوزه وزارت صمت اختصاص دارد.
مدیر پروژه سکوی هوش مصنوعی وزارت صمت افزود: در این بخش، قوانین و بخشنامه های موجود در وزارت صمت مورد بررسی قرار گرفت و قابلیت هایی مبتنی بر پردازش و تحلیل متون حقوقی روی سامانه پیاده سازی شد. همچون این توانایی ها میتوان به امکان طرح پرسش از محتوای قوانین و شناسایی موارد تعارض و تناقض میان مواد و مقررات اشاره نمود.
وی ادامه داد: در قسمت تناقض یابی قوانین، امکان شناسایی تناقض با یک ماده قانونی، تناقض با یک قانون مشخص و همینطور تناقض یابی با مجموعه قوانین موجود در وزارت صمت پیاده سازی شده و این فرایند با نظارت دقیق و با نگاه مشخص انجام شده است.
بصیری تصریح کرد: با تایید ناظر پروژه (وزارت صمت) بخش قوانین سکوی هوش مصنوعی وزارت صمت بطور کامل اجرا شد و مورد تأیید ناظر پروژه نیز قرار گرفت بگونه ای که هم اکنون، بخش قوانین این سامانه در دفتر حقوقی وزارت صمت درحال استفاده است و مدیرکل حقوقی وزارت صمت نیز بعنوان کاربر از این بخش استفاده می نماید. ملاحظات و مواردی از طرف ایشان عنوان شد که خواهان اضافه شدن یا اعمال تغییراتی در سامانه بودند و سعی کردیم این موارد را برطرف نماییم تا آن چه مدنظرشان است، بطور کامل اجرا شود.

توسعه هوش تجاری وزارت صمت

وی فاز دوم پروژه سکو هوش مصنوعی وزارت صمت را توسعه هوش تجاری در این وزارت خانه عنوان نمود و افزود: هم اکنون حدود ۷۰ درصد از این فاز پیش رفته ایم و این بخش شامل دو قسمت هوش تجاری ایستا و هوش تجاری پویای این پروژه توسعه داده شده است.
مدیر پروژه سکوی هوش مصنوعی وزارت صمت، با تشریح رویکرد هوش تجاری در این پروژه توضیح داد: هوش تجاری نگاهی کلاسیک دارد و مبنای آن این است که در سازمان ها حجم زیادی از داده وجود دارد و شاهد می باشیم که در هر سازمانی سیستم های مستقل گوناگونی فعال گردیده است. این سیستم های مختلف، سیستم های اطلاعاتی متفاوتی هستند که هرکدام پشتوانه یک پایگاه داده دارند و داده هایی که کاربران وارد می کنند، در آنها ذخیره می شود.
بصیری افزود: اما اگر از لایه مدیران سازمان به مبحث نگاه نماییم، مدیر یک سازمان قرار نیست برای استخراج اطلاعات مورد نیاز خود به سیستم های مختلف رجوع کند و داده ها را بررسی و تحلیل کند تا در تصمیم گیری از آنها استفاده گردد.
مدیر پروژه سکوی هوش مصنوعی وزارت صمت افزود: این در شرایطی است که در هوش تجاری رویکرد مبتنی بر یکپارچه سازی تمامی پایگاه های داده در یک سازمان است تا این مجموعه به یک مرجع واحد تبدیل شود؛ مرجعی که مدیران لایه بالای سازمان بتوانند از آن بهره گیرند. اگر از نظر سامانه ها نگاه نماییم، کاربری سیستم های اطلاعاتی بیشتر عملیاتی است و کاربران عملیاتی، مدیران میانی و مدیران سطوح پایین سازمان با آنها سروکار دارند، اما در سطح راهبردی سازمان، دیگر چنین کاربری معنا ندارد و مدیر نیازمند گزارش های تجمیع شده است.
بصیری نمونه این رویکرد را سامانه "کاداستر" دانست و افزود: مدیران برای تصمیم گیری باید اطلاعاتی از سامانه کاداستر، سامانه پرگار، اتوماسیون و سایر سیستم های موجود در وزارت خانه را در کنار هم ببینند و این همان جایی است که هوش تجاری معنا پیدا می کند و لزوم یکپارچه سازی داده ها مطرح می شود. در این رویکرد، یک پایگاه داده یکپارچه شکل می گیرد و یک اینترفیس برای آن تعریف می شود که به آن داشبورد گفته می شود. داشبوردهای اطلاعاتی مقرر است برمبنای انبار داده و فرایند اعتبارسنجی که در پس این ساختار انجام شده، مورد استفاده مدیران قرار گیرند.
مدیر پروژه سکوی هوش مصنوعی وزارت صمت اضافه کرد: نگاهی که معاونت علمی در این پروژه به خوبی برای ما تعریف کرده، این است که از منابع داده ای که در داخل وزارت خانه در اختیار ما قرار می گیرد، استفاده نماییم و این کار را در یک سطح بالاتر و مبتنی بر هوش مصنوعی انجام دهیم.
وی افزود: در مدل کلاسیک هوش تجاری، داشبوردهای ایستا وجود دارد که از قبل طراحی شده اند و شاخصها و KPIها در آنها مشخص است و مدیر با رفتن به این داشبوردها، یک تصویر کلی از وضعیت سازمان به دست می آورد. این داشبوردها معمولا از پیش به وجود آمده اند، اما امکان تولید گزارش های جدید نیز وجود دارد؛ چونکه یک مرجع واحد داده ای در پشت سامانه آماده شده و کاربری که اندکی دانش فنی داشته باشد، می تواند گزارش جدید یا اصطلاحاً گزارش ادهاک بوجود آورده و به داشبورد اضافه کند.
وی خاطرنشان کرد: مدیر وارد بخش داشبورد هوش تجاری پویا می شود و فقط بیان می کند که چه چیزی می خواهد؛ در واقع صرفا با سامانه گفتگو می کند. بعنوان نمونه، مدیر می گوید «تعداد معادن کشور به تفکیک استان را به من بگو». قرار نیست وارد گزارش ساز شود یا فایل اکسل تولید کند؛ فقط نیاز خویش را بصورت متنی اعلام می کند.
بصیری اضافه کرد: پایگاه داده مورد نیاز از طرف وزارت صمت در اختیار ما قرار گرفته و ما مبتنی بر هوش مصنوعی این فرایند را انجام می دهیم، بدون این که کاربر احتیاج به نوشتن کد، دانستن زبان برنامه نویسی یا کار با ابزارهای گزارش سازی داشته باشد. سامانه ابتدا جداول مرتبط را شناسایی می کند، سپس تحلیل لازم را روی آنها انجام می دهد و در مرحله بعد، کوئری SQL بصورت خودکار تولید می شود و در نهایت گزارش های جدولی و نموداری به کاربر نمایش داده می شود. در این فرایند، کاربر هیچ تلاش خاصی انجام نمی دهد و صرفا سؤال خویش را مطرح می کند و تحلیل بصورت کامل به انجام می رسد.
وی ادامه داد: اگر مدیر تمایل داشته باشد که این گزارش را بطور مستمر مشاهده کند، امکانی درنظر گرفته شده تا این گزارش بعنوان یک گزارش ثابت به بخش داشبوردهای ایستا اضافه شود، برای آن نام گذاری صورت گیرد و در مراجعات بعدی به سادگی قابل مشاهده باشد. بعنوان نمونه، سامانه می تواند آماری مانند تعداد کل معادن کشور، میانگین تعداد معادن در استان ها و توزیع استانی آنها را عرضه دهد؛ به صورتی که مثلا مشخص می شود استان اصفهان ۱۷۸ معدن دارد، و سایر استان ها نیز به همین شکل گزارش می شوند. در این بخش، داده ها بصورت جدولی نمایش داده می شوند و در کنار آن، نمودارهای تحلیلی نیز عرضه می شود.

پیشرفت ۷۰ درصدی هوشمند سازی صمت

بصیری از پیشرفت ۷۰ درصدی مرحله اول پروژه سکوی هوش مصنوعی وزارت صمت اطلاع داد و اظهار داشت: هم اکنون گلوگاه اصلی ما، دسترسی به داده است؛ چونکه داده هایی که از طرف وزارت صمت در اختیار ما قرار گرفته، محدود بوده و برای رسیدن به بلوغ کامل سامانه، نیاز است با داده های حقیقی، بزرگتر و پیچیده تر کار نماییم.
مدیر پروژه سکوی هوش مصنوعی وزارت صمت افزود: چالش های داده های حقیقی، چالش های ساده ای نیستند؛ چونکه در شرایط فعلی مقرر است سامانه تنها یک پرسش ساده از کاربر دریافت کند، داده ها را شناسایی و تحلیل کند و خروجی مناسب را به کاربر نمایش دهد. با داده های ساده ای که حالا در اختیار داریم، این فرایند تا حدی پیاده سازی شده، اما با پیچیده تر و بزرگتر شدن داده ها، دغدغه ها و چالش های جدیدی به وجود می آید.
وی ادامه داد: به همین دلیل، ما ادعا نمی نماییم که ۱۰۰درصد مسیر طی شده و لازم است سامانه در برخورد با داده های بزرگتر و در فضای عملیاتی بصورت کامل آزمون شود. هم اکنون، بستر MVP را پشت سر گذاشته ایم و وارد فضای عملیاتی شده ایم و باید ببینیم در این فضا در چه نقطه ای از مسیر قرار داریم.
بصیری افزود: این روند مربوط به فاز دوم پروژه است که خوشبختانه وضعیت خوبی دارد و دانشگاه صنعتی اصفهان، با وجود اتفاقات و اختلالاتی که در طول این مدت وجود داشت، همچون وقفه های ناشی از جنگ ۱۲ روزه، توانست این فاز را نیز با موفقیت پیش ببرد.
مدیر پروژه سکوی هوش مصنوعی وزارت صمت اظهار داشت: علاوه بر بخش قوانین و بخش هوش تجاری، در بخش نخست سامانه، قابلیت های دیگری نیز پیاده سازی شده است که این موارد بصورت مستقیم از طرف معاونت علمی بعنوان کارفرمای پروژه درخواست نشده بود.
وی ادامه داد: در عین حال، با توجه به این که هدف استفاده کاربردی سامانه در وزارت صمت بوده است، قابلیت هایی که جذاب و کاربردی تشخیص داده شد، در اختیار وزارت خانه قرار گرفت. یکی از این توانایی ها، خلاصه سازی متون است؛ به صورتی که کاربر می تواند یک سند را بعنوان ورودی به سامانه بدهد و درخواست کند که محتوای آن در چارچوب چند پاراگراف خلاصه شود.
بصیری افزود: با عنایت به اهمیت محرمانگی داده ها در وزارت خانه، سعی کردیم لایه مدیریتی وزارت صمت را از چت های عمومی موجود مستقل کنیم؛ چونکه اگر کاربر به اشتباه یک متن محرمانه را در این چت ها وارد کند، ممکنست داده های حساس در معرض خطر قرار گیرد. به این دلیل، قابلیت های پرکاربرد و روزمره مانند خلاصه سازی متن را در داخل سامانه پیاده سازی کردیم تا این نیازها بصورت امن برطرف شود.
وی ادامه داد: در ادامه، با نگاهی که از طرف معاونت علمی وجود داشت، مسیر توسعه سامانه متوقف نشد و در صورتیکه دانشگاه شریف مأموریت راه اندازی پلتفرم ملی هوش مصنوعی کشور را برعهده داشت، ما نیز از پلت فرم و زیرساخت پردازشی خود دانشگاه صنعتی اصفهان استفاده کردیم.

توسعه سکوی هوش مصنوعی صمت بر بستر سکوی ملی

مدیر پروژه سکوی هوش مصنوعی وزارت صمت اظهار داشت: در مرداد و شهریورماه، دانشگاه شریف خدمات خویش را در اختیار ما قرار داد و از آن پس، ارتباط اصلی سامانه با سکوی هوش مصنوعی دانشگاه شریف برقرار شد، اما سامانه بگونه ای طراحی شده که اگر به هر علتی امکان ارتباط با سکوی هوش مصنوعی شریف وجود نداشته باشد، بصورت خودکار به پلت فرم دانشگاه صنعتی اصفهان سوئیچ می کند.
وی ادامه داد: این سازوکار به سبب تجربه اختلالات شبکه و مشکلات ارتباطی درنظر گرفته شد و در آینده نیز این امکان وجود دارد که دو یا سه بستر پردازشی مختلف در سامانه تعریف شود تا در صورت قطع ارتباط با یکی از آنها، سامانه بصورت خودکار به بستر بعدی متصل شود.
بصیری افزود: از دیگر قابلیت های اضافه شده به سامانه میتوان به ترجمه متون اشاره کرد؛ به صورتی که امکان ترجمه اسناد و نامه های بین المللی به نزدیک ۱۰۰ زبان دنیا در سامانه فراهم گشته است.
مدیر پروژه سکوی هوش مصنوعی وزارت صمت اظهار داشت: همینطور قابلیت پرسش از داده های جدولی نیز به سامانه اضافه شده است. در حالت معمول، در قسمت هوش تجاری، ارتباط پایگاه های داده از قبل با وزارت خانه برقرار شده و امکان پرسش از آن داده ها وجود دارد، اما در بعضی موارد ممکنست مدیر بخواهد روی داده ای کار کند که در پایگاه داده وزارت خانه وجود ندارد.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، کاربر می تواند داده موردنظر خویش را که ممکنست شامل هزاران ردیف اطلاعات باشد، در چارچوب فایل CSV در سامانه بارگذاری کند و بدون احتیاج به اتصال آن به پایگاه داده اصلی، از سامانه در رابطه با این داده ها سؤال بپرسد و همان قابلیت های تحلیلی، گزارشی و نموداری را دریافت کند.
مدیر پروژه سکوی هوش مصنوعی وزارت صنعت، معدن و تجارت، با اشاره به حجم و ابعاد مالی این پروژه اظهار داشت: کل پروژه ای که به دانشگاه صنعتی اصفهان واگذار شده، اعتباری معادل ۱۵ میلیارد تومان دارد و هم اکنون حدود ۲۰ نفر، شامل اعضای هیات علمی و تیم اجرائی، بصورت مستقیم روی این پروژه مشغول بکار هستند در این پروژه، بحث تامین سخت افزار بطور مستقیم در تعهد پروژه نبوده است، اما دانشگاه صنعتی اصفهان به واسطه ظرفیت مناسبی که در این زمینه دارد، توانسته این نیاز را پوشش دهد.
بصیری افزود: دانشگاه صنعتی اصفهان بهمراه دانشگاه صنعتی امیرکبیر، از اولین دانشگاه هایی بودند که در سال ۱۳۸۹ نخستین ابررایانش کشور را راه اندازی کردند و این زیرساخت از همان زمان در دانشگاه ایجاد و فعال بوده است.
مدیر پروژه سکوی هوش مصنوعی وزارت صمت اظهار داشت: بنده حدود سه سال است که مسئولیت مدیریت این زیرساخت را برعهده دارم و این مجموعه، بهمراه دانشگاه صنعتی امیرکبیر، ظرفیت مناسبی در حوزه پردازش های سنگین و محاسباتی در سطح کشور دارد.
وی ادامه داد: در اجرای این پروژه، از همان ابتدای کار سعی کردیم از ظرفیتهای موجود دانشگاه استفاده نماییم و این ظرفیت ها بلااستفاده نماند. از فروردین ماه، از GPUهای موجود در دانشگاه استفاده کردیم و با عنایت به نیاز پروژه، حتی در بعضی مقاطع از ظرفیتهای پردازشی خارج از دانشگاه نیز بصورت اجاره ای بهره گرفتیم.
بصیری افزود: نگاه دانشگاه صنعتی اصفهان این بوده که هیچ عامل یا محدودیتی موجب توقف یا اختلال در روند اجرای پروژه نشود و به این علت، با وجود نیاز سنگین پروژه به زیرساخت مبتنی بر GPU، تلاش شد این چالش ها مدیریت شود.
مدیر پروژه سکوی هوش مصنوعی وزارت صمت اظهار داشت: باآنکه در بازه ای حدود پنج تا شش ماه از شروع پروژه، بطور کامل به سکوی پردازشی موردنظر دسترسی نداشتیم و کار مبتنی بر GPU بصورت کامل امکانپذیر نبود، اما این چالش نیز پشت سر گذاشته شد. خوشبختانه با مدیریت این محدودیت ها، وقفه ای در اجرای پروژه دستیار هوشمند وزارت صمت ایجاد نشد و روند توسعه سامانه بصورت پیوسته ادامه پیدا کرد.

به طور خلاصه، در بخش تناقض یابی قوانین، امکان شناسایی تناقض با یک ماده قانونی، تناقض با یک قانون مشخص و همچنین تناقض یابی با مجموعه قوانین موجود در وزارت صمت پیاده سازی شده و این فرآیند با نظارت دقیق و با نگاه مشخص انجام شده است. توسعه هوش تجاری وزارت صمت وی فاز دوم پروژه سکو هوش مصنوعی وزارت صمت را توسعه هوش تجاری در این وزارت خانه عنوان نمود و اضافه کرد: هم اینک حدود ۷۰ درصد از این فاز پیش رفته ایم و این بخش شامل دو قسمت هوش تجاری ایستا و هوش تجاری پویای این پروژه توسعه داده شده است. وی اضافه کرد: اگر مدیر تمایل داشته باشد که این گزارش را به طور مستمر ببیند، امکانی در نظر گرفته شده تا این گزارش به عنوان یک گزارش ثابت به بخش داشبوردهای ایستا اضافه شود، برای آن نام گذاری صورت گیرد و در مراجعات بعدی به آسانی قابل مشاهده باشد.

1404/11/22

14:40:32

5.0 / 5

تگهای خبر: بازی , تجربه , توسعه , خدمات

این مطلب سئوسی را می پسندید؟

(1)

(0)

تازه ترین مطالب مرتبط

نظرات بینندگان در مورد این مطلب

نظر شما در مورد این مطلب

نام:

ایمیل:

نظر:

سوال:

= ۷ بعلاوه ۱