آینده معدن با انرژی پاک

به گزارش سئو سی، توسعه انرژی های تجدیدپذیر در صنعت معدن، از کاهش هزینه و انتشار کربن فراتر رفته و به عاملی برای افزایش رقابت پذیری معادن و توسعه اقتصادی مناطق محروم تبدیل گشته است.

به گزارش سئو سی به نقل از مهر، از یک سو، توسعه خودرو های برقی، نیروگاه های خورشیدی، توربین های بادی و سامانه های ذخیره سازی انرژی، تقاضا برای مواد معدنی راهبردی مانند مس، نیکل، کبالت و لیتیوم را به صورت بی سابقه ای افزایش داده است. از طرف دیگر، خود صنعت معدن یکی از انرژی برترین صنایع جهان به حساب می آید و سهم قابل توجهی در انتشار گازهای گلخانه ای دارد. همین دوگانگی، انرژی های تجدیدپذیر را از یک گزینه محیط زیست به یک لزوم راهبردی برای آینده معدن تبدیل نموده است.
گزارش سال ۲۰۲۶ مجمع بین دولتی معدن (IGF) نشان میدهد که زیرساخت های انرژی تجدیدپذیر دیگر صرفا ابزاری برای کاهش انتشار کربن نیستند، بلکه می توانند به یکی از مهم ترین پیشران های توسعه اقتصادی، تاب آوری اجتماعی و تحول ساختاری مناطق معدنی تبدیل شوند.

هزینه انرژی؛ متغیر تعیین کننده رقابت پذیری معادن آینده

ماهیت عملیات معدنی سبب شده است که حدودا تمامی مراحل شبکه ارزش از اکتشاف و استخراج گرفته تا خردایش، فرآوری، ذوب و پالایش، وابستگی مستقیمی به انرژی داشته باشند. در خیلی از معادن، خصوصاً معادن دورافتاده، تولید برق همچنان بر پایه دیزل یا سوخت های فسیلی صورت می گیرد که علاوه بر هزینه های بالا، معدن را در مقابل نوسانات قیمت سوخت و اختلالات زنجیره تأمین لطمه پذیر می کند. گزارش مجمع بین دولتی معدن بیان کننده آن است که کاهش عیار ذخایر معدنی در جهان نیز مصرف انرژی را بطور مستمر افزایش خواهد داد و درنتیجه مدیریت انرژی به یکی از مهم ترین عوامل رقابت پذیری معادن تبدیل می شود.
در همین چارچوب، استفاده از نیروگاه های خورشیدی، بادی و سامانه های هیبریدی همراه با ذخیره سازی انرژی، علاوه بر کاهش انتشار کربن، هزینه تولید را نیز می کاهد و وابستگی معدن به سوخت های وارداتی را محدود می کند. داده های گزارش مذکور نشان میدهد که تنها بین سالیان ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ انتشار کربن مستقیم و غیرمستقیم معادن مس جهان بالاتر از پنج درصد کم شده که بخش عمده آن ناشی از قراردادهای خرید برق تجدیدپذیر بوده است.

انرژی های تجدیدپذیر و تحول زنجیره بخش معدن

یکی از مهم ترین نتایج گزارش، گستردگی حوزه هایی است که قابلیت استفاده از انرژی های تجدیدپذیر را دارند. این تحول محدود به تولید برق نیست، بلکه حدودا تمام فرایندهای معدنی را دربر می گیرد.
بر همین اساس، در مرحله استخراج، تجهیزات حفاری، پمپ های آب، سامانه های تهویه و ماشین آلات می توانند با برق تولیدشده از نیروگاه های خورشیدی یا بادی فعالیت کنند. در قسمت حمل و نقل، کامیون های دیزلی بتدریج جای خویش را به ناوگان برقی یا سوخت های زیستی می دهند. در مرحله فرآوری نیز استفاده از هیدروژن سبز، کوره های قوس الکتریکی، دیگ های برقی، بیوگاز و فناوری های ذخیره حرارتی امکان کاهش مصرف سوخت های فسیلی را فراهم می آورد. گزارش تاکید می کند که هرچه سهم برق در یک فرآیند بیشتر باشد، جایگزینی انرژی تجدیدپذیر با سهولت بیشتری صورت می گیرد.
در کنار این فناوری ها، مدل عملیاتی معادن نیز درحال تغییر است. در همین جهت، بجای تولید مداوم و بدون انعطاف، معادن آینده قسمتی از فعالیتهای انرژی بر خویش را با زمان اوج تولید انرژی خورشیدی یا بادی هماهنگ خواهند کرد که چنین تغییری مستلزم استفاده گسترده از سامانه های مدیریت هوشمند انرژی و ذخیره سازی برق است.

معدن بعنوان موتور توسعه انرژی مناطق محروم

شاید مهم ترین نوآوری ها در قسمت معدن، تغییر نگاه به زیرساخت انرژی معدن باشد. در الگوی سنتی، نیروگاه راه اندازی شده در معدن فقط جهت تأمین نیاز همان معدن طراحی می شد، اما گزارش مجمع بین دولتی معدن پیشنهاد می دهد که این زیرساخت باید به دارایی مشترک منطقه تبدیل گردد.
بخش قابل توجهی از معادن جهان در مناطق دورافتاده و بدون دسترسی مناسب به شبکه برق قرار دارند. همین خصوصیت موجب می شود سرمایه گذاری در این بخش بتواند نقشی فراتر برای ایجاد نیروگاه های تجدیدپذیر ایفا کند. به بیانی دیگر، این نیروگاه ها بعد از تأمین نیاز معدن، برق مازاد خویش را در اختیار روستاها، مراکز درمانی، مدارس و کسب وکارهای محلی قرار دهند. چنین نگاهی علاوه بر کاهش فقر انرژی، زمینه توسعه صنایع کوچک، خدمات دیجیتال، زنجیره سرد محصولات کشاورزی و اشتغال پایدار را نیز فراهم می آورد.
گزارش نمونه هایی از جمهوری دموکراتیک کنگو و کلمبیا را عرضه می کند که در آنها زیرساخت های تجدیدپذیر راه اندازی شده برای معادن، به مرور به قسمتی از زیرساخت عمومی مناطق پیرامونی تبدیل گشته اند.

تاب آوری معدن از مسیر توسعه سرمایه انسانی

توسعه انرژی های تجدیدپذیر صرفا به نصب پنل خورشیدی یا توربین بادی محدود نمی گردد. کارشناسان تاکید می کنند که موفقیت این گذار وابسته به ایجاد سرمایه انسانی جدید است. نصب، بهره برداری، تعمیرات، مدیریت سامانه های هوشمند، تحلیل داده های انرژی و نگهداری تجهیزات، همگی نیازمند مهارت هایی هستند که در خیلی از کشورهای معدنی هنوز به میزان کافی توسعه نیافته اند.
به همین دلیل، متخصصان بر بازبینی برنامه های آموزشی، توسعه آموزش های فنی و حرفه ای، ارتقاء سواد دیجیتال و اقلیمی و ایجاد مسیرهای مهارت آموزی برای زنان، جوانان و گروههای کمتر برخوردار تاکید می کنند. این مهارت ها تنها به بخش انرژی محدود نمی شوند، بلکه می توانند زمینه توسعه فعالیتهای اقتصادی جدید در مناطق معدنی را نیز فراهم سازند.

عمر زیرساخت انرژی از عمر معدن بیشتر است

یکی از نقاط عطف تحولات فناورانه بخش معدن، نگاه طولانی مدت به زیرساخت های انرژی است. بر خلاف خیلی از دارایی های مربوط به معدن که با پایان استخراج بلااستفاده می شوند، نیروگاه های تجدیدپذیر می توانند بعد از تعطیلی معدن نیز به فعالیت خود ادامه دهند.
برخی نمونه های معرفی شده در گزارش مجمع بین دولتی معدن در کانادا و آلمان مبین آن است که اراضی معادن متروکه به نیروگاه های خورشیدی و بادی تبدیل گشته اند و همچنان برای جوامع محلی برق و درآمد تولید می کنند. این رویکرد، مفهوم تعطیلی معدن را از پایان یک فعالیت اقتصادی به شروع مرحله ای جدید از توسعه منطقه ای مبدل می کند و هزینه های اجتماعی تعطیلی معادن را می کاهد.

دولت بعنوان حلقه مفقوده گذار انرژی در معدن

کارشناسان اعتقاد دارند که موفقیت این تحول بالاتر از آن که به فناوری وابسته باشد، به کیفیت سیاستگذاری بستگی دارد. در خیلی از کشورها، سیاستهای معدن، انرژی، محیط زیست و توسعه منطقه ای هنوز بصورت جداگانه طراحی می شوند و همین مساله مانع بهره برداری کامل از ظرفیت انرژی های تجدیدپذیر شده است.
بر اساس سفارش های عرضه شده از جانب متخصصان، دولت ها باید مقررات اشتراک زیرساخت انرژی، اتصال معادن به شبکه، مشارکت بخش خصوصی، توسعه آموزش های تخصصی، برنامه ریزی بعد از تعطیلی معدن و سازوکارهای تشویقی سرمایه گذاری را بصورت یکپارچه طراحی نمایند.

جمع بندی

در نهایت، انرژی های تجدیدپذیر در قسمت معدن دیگر صرفا ابزاری برای کاهش انتشار کربن یا عمل به تعهدات اقلیمی نیستند. نتایج اخیر نشان میدهد که این زیرساخت ها می توانند هم زمان چهار کارکرد راهبردی، شامل افزایش بهره وری و رقابت پذیری معادن، کاهش وابستگی به سوخت های فسیلی، توسعه اقتصادی مناطق میزبان و ارتقاء تاب آوری اجتماعی بعد از انتهای عمر معدن ایجاد کنند.
تحقق این ظرفیت، مستلزم آن است که سیاست گذاران انرژی را نه یک خدمت جانبی برای معدن، بلکه قسمتی از معماری توسعه منطقه ای و سرمایه ای ماندگار برای نسل های آینده تلقی کنند. در چنین چارچوبی، معدن از یک واحد استخراج منابع به سکوی ایجاد زیرساخت های پایدار انرژی و توسعه فراگیر تبدیل خواهد شد و همین تغییر می تواند رابطه میان صنعت معدن، جامعه محلی و سیاستهای توسعه را به گونه ای بنیادین تعریف مجدد کند.

حرف آخر اینکه در بسیاری از معادن، به ویژه معادن دورافتاده، تولید برق همچنان بر پایه دیزل یا سوخت های فسیلی صورت می گیرد که علاوه بر هزینه های بالا، معدن را در مقابل نوسانات قیمت سوخت و اختلالات زنجیره تأمین لطمه پذیر می کند. کارشناسان تأکید می کنند که موفقیت این گذار وابسته به ایجاد سرمایه انسانی جدید است. کارشناسان بر این باورند که موفقیت این تحول بیشتر از آن که به فناوری وابسته باشد، به کیفیت سیاست گذاری بستگی دارد.

منبع: سئو سی

1405/05/26

13:19:25

5.0 / 5

تگهای خبر: آموزش , الكتریكی , برنامه ریزی , تجهیزات

این مطلب سئوسی را می پسندید؟

(1)

(0)

تازه ترین مطالب مرتبط

نظرات بینندگان در مورد این مطلب

نظر شما در مورد این مطلب

نام:

ایمیل:

نظر:

سوال:

= ۷ بعلاوه ۴